Excomrade मोफत नोंदणी

पोलीस भरती — अंकगणित सराव पेपर १

Maharashtra Police Bharti Arithmetic Practice Set 1 — 25 questions with answers

पोलीस भरतीतील अंकगणित विभागात टक्केवारी, नफा-तोटा, सरासरी, गुणोत्तर-प्रमाण, वेळ-काम आणि वेग-अंतर यांवर प्रश्न येतात. प्रत्येक प्रश्नाखाली पायरी-पायरीने सोडवलेली रीत दिली आहे.

२५ प्रश्न · उत्तरे व स्पष्टीकरणासह · अद्ययावत 2026-10-31

प्रत्येक प्रश्न आधी स्वतः सोडवा, मगच "उत्तर व स्पष्टीकरण पहा" दाबा. एखादे उत्तर चुकीचे वाटल्यास आम्हाला कळवा — आम्ही तपासून दुरुस्त करतो.
  1. १.जर महेश जवळ रु. 77570 होते व त्याने रु. 2836 खर्च केले, तर उर्वरित रक्कम किती?

    1. 74730
    2. 74734
    3. 74737
    4. 74741
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (B) 74734

    वजाबाकी केल्यास उर्वरित रक्कम रु. 74734 होते.

    घटक: संख्या पद्धती

  2. २.एका संख्येच्या 45% मध्ये 15 मिळवल्यास, उत्तर 60 येते. तर ती संख्या कोणती?

    1. 100
    2. 120
    3. 150
    4. 80
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (A) 100

    समजा ती संख्या 'क्ष' आहे. प्रश्नानुसार, (क्ष च्या 45%) + 15 = 60 (क्ष * 45/100) + 15 = 60 0.45क्ष = 60 - 15 0.45क्ष = 45 क्ष = 45 / 0.45 = 4500 / 45 = 100. म्हणून, ती संख्या 100 आहे.

    घटक: शेकडेवारी

  3. ३.एका व्यक्तीला 5 किमी अंतर कापण्यासाठी 2.5 किमी/तास वेगाने चालत गेल्यास किती वेळ लागेल?

    1. 1 तास
    2. 2 तास
    3. 1.5 तास
    4. 2.5 तास
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (B) 2 तास

    वेळ = अंतर / वेग. येथे अंतर 5 किमी आहे आणि वेग 2.5 किमी/तास आहे. म्हणून, लागणारा वेळ = 5 किमी / 2.5 किमी/तास = 2 तास. त्या व्यक्तीला 5 किमी अंतर कापण्यासाठी 2 तास लागतील.

    घटक: वेग, वेळ व अंतर

  4. ४.जर एका वस्तूवर 25% नफा होत असेल, तर तिच्या खरेदी किंमत आणि विक्री किंमत यांचे गुणोत्तर किती असेल?

    1. 4:5
    2. 5:4
    3. 3:4
    4. 4:3
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (A) 4:5

    समजा खरेदी किंमत ₹ 100 आहे. 25% नफा म्हणजे नफा ₹ 25. त्यामुळे विक्री किंमत = ₹ 100 + ₹ 25 = ₹ 125. खरेदी किंमत : विक्री किंमत = 100 : 125. हे गुणोत्तर 25 ने भागल्यास 4 : 5 असे होईल.

    घटक: नफा-तोटा

  5. ५.कमल ही विमलपेक्षा 8 वर्षांनी मोठी आहे आणि विमल ही निर्मलापेक्षा 5 वर्षांनी मोठी आहे. जर निर्मलाचे आजचे वय 20 वर्षे असेल, तर कमलचे आजचे वय किती?

    1. 28 वर्षे
    2. 33 वर्षे
    3. 25 वर्षे
    4. 30 वर्षे
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (B) 33 वर्षे

    निर्मलाचे आजचे वय = 20 वर्षे. विमल ही निर्मलापेक्षा 5 वर्षांनी मोठी आहे, म्हणून विमलचे आजचे वय = 20 + 5 = 25 वर्षे. कमल ही विमलपेक्षा 8 वर्षांनी मोठी आहे, म्हणून कमलचे आजचे वय = 25 + 8 = 33 वर्षे.

    घटक: वयवारी

  6. ६.36, 48 आणि 72 या संख्यांचा लसावी (LCM) किती आहे?

    1. 72
    2. 144
    3. 216
    4. 288
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (B) 144

    36, 48 आणि 72 या संख्यांचा लसावी काढण्यासाठी, आपण त्यांचे मूळ अवयव पाडू शकतो. 36 = 2² × 3², 48 = 2⁴ × 3, 72 = 2³ × 3². लसावी काढण्यासाठी, प्रत्येक मूळ अवयवाचा सर्वात मोठा घात घ्या. 2 चा सर्वात मोठा घात 2⁴ आहे, 3 चा सर्वात मोठा घात 3² आहे. लसावी = 2⁴ × 3² = 16 × 9 = 144. म्हणून, 36, 48 आणि 72 यांचा लसावी 144 आहे.

    घटक: मसावी व लसावी

  7. ७.१ ते १५ पर्यंतच्या संख्यांमधून यादृच्छिकपणे एक संख्या निवडल्यास ती ३ ने विभाज्य असण्याची संभाव्यता किती?

    1. १/१५
    2. १/५
    3. १/३
    4. २/५
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (C) १/३

    १ ते १५ पर्यंत एकूण १५ संख्या आहेत. म्हणजे, नमुना अवकाश (S) मधील घटक संख्या n(S) = १५. या संख्यांमधील ३ ने विभाज्य संख्या (E) = {३, ६, ९, १२, १५} आहेत. म्हणून n(E) = ५. संभाव्यता (P(E)) = n(E) / n(S) = ५/१५ = १/३.

    घटक: संभाव्यता

  8. ८.एका आयताकृती भूखंडाची लांबी ४० मीटर आणि रुंदी २५ मीटर आहे. तर त्याचे क्षेत्रफळ किती चौरस मीटर असेल?

    1. १००० चौ.मी.
    2. १३० चौ.मी.
    3. ६५ चौ.मी.
    4. १६०० चौ.मी.
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (A) १००० चौ.मी.

    आयताचे क्षेत्रफळ = लांबी × रुंदी. येथे लांबी ४० मीटर आणि रुंदी २५ मीटर दिली आहे. म्हणून, क्षेत्रफळ = ४० मीटर × २५ मीटर = १००० चौ.मी.

    घटक: भूमिती

  9. ९.एका फलंदाजाने 9 सामन्यांमध्ये 400 धावा केल्या. 10 व्या सामन्यात त्याने 100 धावा केल्या. तर 10 सामन्यांनंतर त्याची सरासरी धावसंख्या किती?

    1. 40
    2. 45
    3. 50
    4. 55
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (C) 50

    9 सामन्यांनंतर एकूण धावा = 400. 10 व्या सामन्यात धावा = 100. 10 सामन्यांनंतर एकूण धावा = 400 + 100 = 500. 10 सामन्यांनंतरची सरासरी धावसंख्या = (एकूण धावा) / (सामन्यांची संख्या) = 500 / 10 = 50.

    घटक: सरासरी

  10. १०.एका आयताची लांबी 8 सेमी आणि रुंदी 5 सेमी आहे. तर त्या आयताची परिमिती किती?

    1. 26 सेमी
    2. 13 सेमी
    3. 40 सेमी
    4. 16 सेमी
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (A) 26 सेमी

    आयताची परिमिती काढण्याचे सूत्र $2 \times (लांबी + रुंदी)$ आहे. येथे लांबी = 8 सेमी आणि रुंदी = 5 सेमी दिली आहे. म्हणून, परिमिती $= 2 \times (8 + 5) = 2 \times 13 = 26$ सेमी.

    घटक: बीजगणित

  11. ११.जर A:B = 2:3 आणि B:C = 4:5, तर A:B:C किती?

    1. 2:3:5
    2. 6:7:9
    3. 8:12:15
    4. 8:10:12
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (C) 8:12:15

    A:B = 2:3 आणि B:C = 4:5. B या पदाला समान करण्यासाठी, पहिल्या गुणोत्तराला 4 ने आणि दुसऱ्या गुणोत्तराला 3 ने गुणावे. A:B = (2*4) : (3*4) = 8:12. B:C = (4*3) : (5*3) = 12:15. म्हणून, A:B:C = 8:12:15.

    घटक: गुणोत्तर व प्रमाण

  12. १२.तीन भागीदार A, B आणि C यांनी एका व्यवसायात गुंतवणूक केली. त्यांच्या गुंतवणुकीचा कालावधी 2:3:4 या प्रमाणात होता. जर त्यांना झालेला नफा 3:4:5 या प्रमाणात विभागला गेला, तर त्यांच्या गुंतवणुकीचे गुणोत्तर काय होते?

    1. 9:8:10
    2. 6:8:10
    3. 18:16:15
    4. 10:8:9
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (C) 18:16:15

    भागीदारांचा नफा (P) हा गुंतवणूक (I) आणि कालावधी (T) यांच्या गुणाकाराच्या प्रमाणात असतो, म्हणजेच P ∝ I * T. यावरून, गुंतवणूक (I) = नफा (P) / कालावधी (T). दिलेले कालावधीचे गुणोत्तर (T_A : T_B : T_C) = 2 : 3 : 4. दिलेले नफ्याचे गुणोत्तर (P_A : P_B : P_C) = 3 : 4 : 5. गुंतवणुकीचे गुणोत्तर (I_A : I_B : I_C) = (P_A/T_A) : (P_B/T_B) : (P_C/T_C) I_A : I_B : I_C = (3/2) : (4/3) : (5/4). या अपूर्णांकांना पूर्णांकात रूपांतरित करण्यासाठी, 2, 3 आणि 4 चा लसावि (LCM) घेऊ, जो 12 आहे. प्रत्येक गुणोत्तर भागाला 12 ने गुणू: I_A = (3/2) * 12 = 18 I_B = (4/3) * 12 = 16 I_C = (5/4) * 12 = 15 म्हणून, त्यांच्या गुंतवणुकीचे गुणोत्तर 18:16:15 होते.

    घटक: भागीदारी

  13. १३.०.२५ + १२.५ + १.२५ + ०.१२५ = किती?

    1. १४.१२५
    2. १४.००
    3. १३.८७५
    4. १४.१
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (A) १४.१२५

    दिलेल्या दशांश अपूर्णांकांची बेरीज करण्यासाठी, त्यांना एकाखाली एक लिहून दशांश चिन्हे एका रेषेत ठेवावीत. \n ०.२५० \n १२.५०० \n १.२५० \n + ०.१२५ \n -------- \n १४.१२५ \nबेरीज करताना, आपण उजवीकडून डावीकडे जाताना प्रत्येक स्तंभातील अंकांची बेरीज करतो. \n शेवटचा स्तंभ (हजारवा स्थळ): ०+०+०+५ = ५ \n तिसरा स्तंभ (शतक स्थळ): ५+०+५+२ = १२ (२ लिहा, १ हातचा) \n दुसरा स्तंभ (दशांश स्थळ): २+५+२+१ + (हातचा १) = ११ (१ लिहा, १ हातचा) \n दशांश चिन्ह ठेवा. \n पहिला स्तंभ (एकक स्थळ): ०+२+१+० + (हातचा १) = ४ \n दुसरा स्तंभ (दशक स्थळ): १ = १ \n म्हणून, बेरीज १४.१२५ येते. \n पर्याय (१) बरोबर आहे.

    घटक: अपूर्णांक व दशांश

  14. १४.जर 5 वर्षांसाठी 3% दराने सरळव्याज ₹900 होत असेल, तर मुद्दल किती होते?

    1. ₹5000
    2. ₹6000
    3. ₹7000
    4. ₹5500
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (B) ₹6000

    मुद्दल काढण्याचे सूत्र: मुद्दल = (सरळव्याज × 100) / (दर × मुदत). येथे, सरळव्याज = ₹900, दर = 3%, मुदत = 5 वर्षे. म्हणून, मुद्दल = (900 × 100) / (3 × 5) = 90000 / 15 = ₹6000.

    घटक: सरळव्याज व चक्रवाढ व्याज

  15. १५.एक पंप पाण्याची टाकी २ तासांत भरतो, परंतु टाकीला असलेल्या गळतीमुळे ती भरण्यास २.५ तास लागतात. जर टाकी पूर्ण भरलेली असेल, तर ती गळतीमुळे रिकामी होण्यास किती वेळ लागेल?

    1. ८ तास
    2. १० तास
    3. १२ तास
    4. १५ तास
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (B) १० तास

    पंपाने १ तासात भरलेला टाकीचा भाग = १/२. पंप आणि गळतीमुळे १ तासात भरलेला टाकीचा भाग = १/२.५ = १/(५/२) = २/५. फक्त गळतीमुळे १ तासात रिकामा झालेला भाग = (१/२) - (२/५) = (५ - ४)/१० = १/१०. याचा अर्थ गळतीमुळे टाकी पूर्ण रिकामी होण्यास १० तास लागतील.

    घटक: काळ-काम-वेग

  16. १६.एका वर्गात 40 विद्यार्थी आहेत, त्यापैकी 24 मुली आहेत. तर वर्गात मुलांची टक्केवारी किती आहे?

    1. 60%
    2. 50%
    3. 30%
    4. 40%
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (D) 40%

    एकूण विद्यार्थी = 40. मुलींची संख्या = 24. मुलांची संख्या = एकूण विद्यार्थी - मुलींची संख्या = 40 - 24 = 16. मुलांची टक्केवारी = (मुलांची संख्या / एकूण विद्यार्थी) × 100 = (16 / 40) × 100 = (2 / 5) × 100 = 40%.

    घटक: सांख्यिकी व आलेख

  17. १७.एका वृत्तचितीची त्रिज्या 7 सेमी आणि उंची 5 सेमी असल्यास, तिचे वक्र पृष्ठफळ किती असेल? (π = 22/7)

    1. 770 घ. सेमी.
    2. 528 चौ. सेमी.
    3. 154 चौ. सेमी.
    4. 220 चौ. सेमी.
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (D) 220 चौ. सेमी.

    वृत्तचितीच्या वक्र पृष्ठफळाचे सूत्र '2πrh' आहे, जिथे r ही त्रिज्या आणि h ही उंची आहे. येथे r = 7 सेमी, h = 5 सेमी आणि π = 22/7. म्हणून, वक्र पृष्ठफळ = 2 x (22/7) x 7 x 5 = 2 x 22 x 5 = 220 चौ. सेमी. 770 घ. सेमी. हे वृत्तचितीचे घनफळ आहे.

    घटक: क्षेत्रफळ व घनफळ

  18. १८.खालील समीकरणातील '?' ची किंमत शोधा: 15851 + 5818 = ?

    1. 21672
    2. 21665
    3. 21669
    4. 21676
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (C) 21669

    खालील समीकरणातील '?' ची किंमत शोधा: 15851 + 5818 = ? बेरीज केल्यास उत्तर 21669 मिळते.

    घटक: संख्या पद्धती

  19. १९.जर एका वस्तूची किंमत 150 रुपये असेल आणि त्यावर 20% सूट मिळत असेल, तर वस्तूची विक्री किंमत किती?

    1. 120 रुपये
    2. 100 रुपये
    3. 130 रुपये
    4. 110 रुपये
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (A) 120 रुपये

    वस्तूची छापील किंमत = 150 रुपये. सूट = 20%. सूटची रक्कम = 150 चा 20% = (20/100) * 150 = 30 रुपये. विक्री किंमत = छापील किंमत - सूटची रक्कम = 150 - 30 = 120 रुपये.

    घटक: शेकडेवारी

  20. २०.राम एका ठिकाणाहून सकाळी 8 वाजता 5 किमी/तास वेगाने निघतो. श्याम त्याच ठिकाणाहून सकाळी 9 वाजता 8 किमी/तास वेगाने निघतो. तर किती वेळानंतर श्याम, रामला गाठेल?

    1. 2 तास 30 मिनिटे
    2. 2 तास
    3. 1 तास 40 मिनिटे
    4. 1 तास
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (C) 1 तास 40 मिनिटे

    राम सकाळी 8 वाजता निघतो आणि श्याम 9 वाजता. याचा अर्थ राम 1 तास आधी निघतो. 1 तासात रामने कापलेले अंतर = 5 किमी/तास × 1 तास = 5 किमी. आता, सकाळी 9 वाजता राम आणि श्याम यांच्यातील अंतर 5 किमी आहे. श्यामचा वेग रामपेक्षा (8 - 5 = 3) किमी/तास जास्त आहे. श्यामला रामला गाठण्यासाठी लागणारा वेळ = (त्यांच्यातील अंतर) / (सापेक्ष वेग). वेळ = 5 किमी / 3 किमी/तास = 5/3 तास. 5/3 तास = 1 तास आणि (2/3) × 60 मिनिटे = 1 तास 40 मिनिटे. म्हणून, श्याम रामला निघाल्यानंतर 1 तास 40 मिनिटांनी गाठेल.

    घटक: वेग, वेळ व अंतर

  21. २१.एका वस्तूची खरेदी किंमत ₹ 1000 आहे. ती 15% तोट्याने विकली, तर विक्री किंमत किती?

    1. ₹ 850
    2. ₹ 800
    3. ₹ 750
    4. ₹ 900
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (A) ₹ 850

    वस्तूची खरेदी किंमत (CP) = ₹ 1000. तोटा 15% आहे. विक्री किंमत (SP) काढण्यासाठी सूत्र: SP = CP * (100 - तोटा%) / 100. SP = 1000 * (100 - 15) / 100 = 1000 * 85 / 100 = 10 * 85 = ₹ 850. म्हणून, वस्तूची विक्री किंमत ₹ 850 असेल.

    घटक: नफा-तोटा

  22. २२.अजय आणि विजय यांच्या आजच्या वयातील फरक 8 वर्षे आहे. 10 वर्षांनंतर त्यांच्या वयातील फरक किती असेल?

    1. 8 वर्षे
    2. 18 वर्षे
    3. 2 वर्षे
    4. 0 वर्षे
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (A) 8 वर्षे

    दोन व्यक्तींच्या वयातील फरक नेहमी स्थिर राहतो. तो भूतकाळात, वर्तमानकाळात आणि भविष्यकाळात सारखाच असतो. त्यामुळे, आज त्यांच्या वयातील फरक 8 वर्षे असल्यास, 10 वर्षांनंतरही त्यांच्या वयातील फरक 8 वर्षेच राहील.

    घटक: वयवारी

  23. २३.दोन संख्यांचा गुणाकार 360 आहे आणि त्यांचा लसावी 60 आहे, तर त्यांचा मसावी किती असेल?

    1. 6
    2. 10
    3. 12
    4. 30
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (A) 6

    दोन संख्यांसाठी, (लसावी × मसावी) = (दोन संख्यांचा गुणाकार). दिलेल्या माहितीनुसार, लसावी = 60 आणि गुणाकार = 360. म्हणून, (60 × मसावी) = 360. मसावी = 360 / 60. मसावी = 6. त्यामुळे, त्या दोन संख्यांचा मसावी 6 आहे.

    घटक: मसावी व लसावी

  24. २४.एका डझन केळ्यांची किंमत 72 रुपये आहे, तर 5 केळ्यांची किंमत किती?

    1. 25 रुपये
    2. 30 रुपये
    3. 35 रुपये
    4. 40 रुपये
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (B) 30 रुपये

    एका डझनमध्ये 12 केळी असतात. 12 केळ्यांची किंमत = 72 रुपये. म्हणून, 1 केळ्याची किंमत = 72 / 12 = 6 रुपये. आता, 5 केळ्यांची किंमत काढण्यासाठी: 5 केळ्यांची किंमत = 5 * (1 केळ्याची किंमत) = 5 * 6 = 30 रुपये.

    घटक: संभाव्यता

  25. २५.एका घनाची बाजू 4 सेमी आहे, तर त्या घनाचे घनफळ किती घन सेमी असेल?

    1. 16
    2. 32
    3. 64
    4. 128
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (C) 64

    घनाचे घनफळ = (बाजू)³. दिलेली बाजू = 4 सेमी. घनफळ = 4³ घनफळ = 4 × 4 × 4 घनफळ = 64 घन सेमी. म्हणून, घनाचे घनफळ 64 घन सेमी असेल.

    घटक: भूमिती

हाच सराव वेळेवर करा. पूर्ण पोलीस भरती सराव पेपर — परीक्षेसारखा टायमर आणि प्रत्येक प्रयत्नानंतर विषयनिहाय विश्लेषण. मोफत.

मोफत सराव पेपर सुरू करा

पोलीस भरती — इतर सराव पेपर

Maharashtra Police Bharti: परीक्षा पद्धत, अभ्यासक्रम व माहिती ›