पोलीस भरती — बुद्धिमत्ता चाचणी सराव पेपर १
Maharashtra Police Bharti Reasoning Practice Set 1 — 25 questions with answers
बुद्धिमत्ता चाचणीत संख्यामालिका, अक्षरमालिका, सादृश्यता, वर्गीकरण, नातेसंबंध आणि दिशा यांवर प्रश्न असतात. हे प्रश्न पाठांतरावर नव्हे तर सरावावर अवलंबून असतात — जितके जास्त प्रकार पाहाल तितका वेग वाढतो.
-
१.पुढील संख्या मालिकेत प्रश्नचिन्हाच्या (?) जागी योग्य संख्या निवडा: 2, 4, 8, 16, ?
- 24
- 32
- 28
- 30
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (B) 32
या मालिकेतील प्रत्येक पुढील संख्या मागील संख्येच्या दुप्पट आहे. 2 × 2 = 4 4 × 2 = 8 8 × 2 = 16 त्यामुळे, पुढील संख्या असेल: 16 × 2 = 32. म्हणून, प्रश्नचिन्हाच्या जागी 32 ही संख्या येईल.
घटक: संख्या मालिका
-
२.जर 'CAT' हा शब्द '24' असा लिहिला जातो, तर 'DOG' हा शब्द कसा लिहिला जाईल?
- 25
- 26
- 27
- 28
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (B) 26
या सांकेतिक भाषेत प्रत्येक अक्षराची वर्णमालेतील क्रम संख्या घेतली जाते आणि त्यांची बेरीज केली जाते. 'CAT' = C(3) + A(1) + T(20) = 24. त्याचप्रमाणे, 'DOG' = D(4) + O(15) + G(7) = 26.
घटक: तार्किक विचार
-
३.एक व्यक्ती उत्तरेकडे 20 मीटर चालतो. त्यानंतर तो पूर्वेकडे वळून 15 मीटर चालतो. तर तो त्याच्या मूळ स्थानापासून कोणत्या दिशेला आणि किती अंतरावर आहे?
- 15 मी, दक्षिण
- 25 मी, ईशान्य
- 20 मी, पूर्व
- 25 मी, आग्नेय
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (B) 25 मी, ईशान्य
व्यक्ती प्रथम 20 मीटर उत्तरेकडे चालतो. त्यानंतर पूर्वेकडे वळून 15 मीटर चालतो. आता तो मूळ स्थानापासून 20 मीटर उत्तरेला आणि 15 मीटर पूर्वेला आहे. हे एक काटकोन त्रिकोण तयार करते. सरळ अंतर काढण्यासाठी पायथागोरस प्रमेय वापरा: अंतर = √(20² + 15²) = √(400 + 225) = √625 = 25 मीटर. ही दिशा उत्तर आणि पूर्व यांच्यामध्ये आहे, म्हणून ती ईशान्य (North-East) दिशा आहे. म्हणून, तो 25 मीटर ईशान्य दिशेला आहे.
घटक: दिशाज्ञान
-
४.तुम्ही एका शहराचे पोलीस आयुक्त आहात. शहरात अचानकपणे जमावाने एका पोलीस चौकीवर हल्ला करून जाळपोळ केली आहे. परिस्थिती नियंत्रणाबाहेर जाण्याची शक्यता आहे. तुमची पहिली कृती काय असेल?
- जमावाला पांगवण्यासाठी तात्काळ लाठीमार आणि अश्रुधुराचा वापर करण्याचे आदेश देणे.
- परिस्थितीचे गांभीर्य ओळखून तात्काळ अतिरिक्त पोलीस कुमक मागवणे, जमावाला शांततेचा इशारा देणे आणि संयमाने परिस्थिती नियंत्रणात आणण्याचा प्रयत्न करणे.
- सर्व संबंधित पोलीस अधिकाऱ्यांच्या बदल्या करण्याचे आदेश देणे आणि नवीन अधिकाऱ्यांची नेमणूक करणे.
- या घटनेची माहिती केंद्र सरकारला देणे आणि त्यांच्याकडून मदतीची अपेक्षा करणे.
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (B) परिस्थितीचे गांभीर्य ओळखून तात्काळ अतिरिक्त पोलीस कुमक मागवणे, जमावाला शांततेचा इशारा देणे आणि संयमाने परिस्थिती नियंत्रणात आणण्याचा प्रयत्न करणे.
हिंसक जमावाला नियंत्रणात आणण्यासाठी, तात्काळ अतिरिक्त पोलीस कुमक मागवणे, जमावाला शांततेचा इशारा देणे आणि संयमाने परिस्थिती नियंत्रणात आणण्याचा प्रयत्न करणे ही योग्य कृती आहे. लाठीमार किंवा अश्रुधुराचा वापर हा अंतिम उपाय असावा. अधिकाऱ्यांच्या बदल्या करणे किंवा केवळ केंद्र सरकारला माहिती देणे हे तात्काळ उपाय नाहीत.
घटक: निर्णय क्षमता
-
५.खालीलपैकी गटात न बसणारा अक्षर समूह ओळखा: BCD, EFG, HIJ, KMP
- BCD
- EFG
- HIJ
- KMP
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (D) KMP
BCD, EFG, HIJ या अक्षर समूहांमध्ये लागोपाठ तीन अक्षरे आहेत (अनुक्रमे +1, +1). KMP या अक्षर समूहांमध्ये अक्षरांमध्ये समान अंतर नाही (K ते M +2, M ते P +3). म्हणून, KMP गटात बसत नाही.
घटक: वर्गीकरण
-
६.एका सामान्य वर्षात (non-leap year) एकूण किती दिवस असतात?
- 365 दिवस
- 366 दिवस
- 364 दिवस
- 360 दिवस
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (A) 365 दिवस
एका सामान्य वर्षात (non-leap year) एकूण ३६५ दिवस असतात. लीप वर्षामध्ये (adheevash) ३६६ दिवस असतात.
घटक: घड्याळ व दिनदर्शिका
-
७.जर '123' हा शब्द '!@#' असा लिहिला जातो आणि '451' हा शब्द '$%!' असा लिहिला जातो, तर '345' हा शब्द कसा लिहिला जाईल?
- !#@
- %@$
- @!$
- #$%
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (D) #$%
या सांकेतिक भाषेत प्रत्येक अंकासाठी एक विशिष्ट चिन्ह वापरले आहे. दिलेल्या उदाहरणांवरून अंकांचे चिन्हांशी जुळणारे संबंध असे आहेत: 1=!, 2=@, 3=#, 4=$, 5=%. याच नियमानुसार '345' या संख्येसाठी चिन्हे वापरल्यास: 3=#, 4=$, 5=%. म्हणून, '345' ही संख्या '#$%' अशी लिहिला जाईल.
घटक: सांकेतिक भाषा
-
८.खालील संख्या मालिकेत प्रश्नचिन्हाच्या (?) जागी योग्य संख्या निवडा: 10, 15, 20, 25, ?
- 30
- 35
- 28
- 32
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (A) 30
या मालिकेत प्रत्येक पुढील संख्येत ५ मिळवले आहेत. १० + ५ = १५, १५ + ५ = २०, २० + ५ = २५, २५ + ५ = ३०. म्हणून, योग्य उत्तर ३० आहे.
घटक: संख्या मालिका
-
९.खालील विधानांवरून कोणते निष्कर्ष तार्किकदृष्ट्या अनुसरतात ते ठरवा. विधाने: 1. काही विद्यार्थी हुशार आहेत. 2. सर्व हुशार व्यक्ती यशस्वी आहेत.
- सर्व विद्यार्थी यशस्वी आहेत.
- काही यशस्वी व्यक्ती विद्यार्थी आहेत.
- सर्व यशस्वी व्यक्ती हुशार आहेत.
- यापैकी कोणताही निष्कर्ष निघत नाही.
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (B) काही यशस्वी व्यक्ती विद्यार्थी आहेत.
विधान 1 नुसार, विद्यार्थी आणि हुशार व्यक्ती यांच्यात काही समान घटक आहेत. विधान 2 नुसार, हुशार व्यक्तींचा संपूर्ण गट यशस्वी व्यक्तींच्या गटात समाविष्ट आहे. याचा अर्थ, जे विद्यार्थी हुशार आहेत, ते यशस्वी देखील आहेत. त्यामुळे, 'काही यशस्वी व्यक्ती विद्यार्थी आहेत' हा निष्कर्ष निघतो. 'सर्व विद्यार्थी यशस्वी आहेत' हा निष्कर्ष निघू शकत नाही कारण सर्वच विद्यार्थी हुशार नसतील. 'सर्व यशस्वी व्यक्ती हुशार आहेत' हे विधान 2 च्या उलट आहे.
घटक: न्यायवाक्य
-
१०.खालील अक्षर मालिकेतील रिकाम्या जागी योग्य पर्याय निवडा: A, C, E, G, ?
- H
- I
- J
- K
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (B) I
या अक्षर मालिकेत प्रत्येक अक्षरानंतर एक अक्षर सोडून पुढचे अक्षर घेतले आहे. A नंतर B सोडून C, C नंतर D सोडून E, E नंतर F सोडून G. याच नियमानुसार G नंतर H सोडून I हे अक्षर येईल.
घटक: अक्षर मालिका
-
११.पुढील सादृश्यता पूर्ण करा: झाडू : फरशी :: ब्रश : ?
- जमीन
- भिंत
- दात
- डबा
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (C) दात
झाडूचा उपयोग फरशी स्वच्छ करण्यासाठी होतो. त्याचप्रमाणे, ब्रशचा उपयोग दात स्वच्छ करण्यासाठी होतो. म्हणून, झाडू : फरशी :: ब्रश : दात.
घटक: सादृश्यता
-
१२.मीना पूर्वेकडे 7 किमी चालते. त्यानंतर ती डावीकडे वळते आणि 10 किमी चालते. तर, ती तिच्या मूळ स्थानापासून किती अंतरावर आहे?
- 13 किमी
- 3 किमी
- √149 किमी
- √70 किमी
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (C) √149 किमी
मीना पूर्वेकडे 7 किमी आणि नंतर उत्तरेकडे 10 किमी चालते. हे एक काटकोन त्रिकोण तयार करते. मूळ स्थानापासून अंतिम स्थानापर्यंतचे अंतर काढण्यासाठी पायथागोरस प्रमेय वापरला जातो: अंतर² = (पूर्व दिशा) ² + (उत्तर दिशा) ². अंतर² = 7² + 10² = 49 + 100 = 149. म्हणून, अंतर = √149 किमी.
घटक: दिशाज्ञान
-
१३.25 विद्यार्थ्यांच्या रांगेत, मध्यभागी असलेल्या विद्यार्थ्याचा क्रमांक डावीकडून कितवा असेल?
- 12 वा
- 14 वा
- 13 वा
- 11 वा
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (C) 13 वा
एकूण व्यक्तींच्या संख्येत मध्यभागी असलेल्या व्यक्तीचा क्रमांक काढण्यासाठी, एकूण संख्येत 1 मिळवून तिला 2 ने भागले जाते. मध्यभागी असलेला क्रमांक = (एकूण व्यक्ती + 1) / 2 या उदाहरणामध्ये, एकूण विद्यार्थी 25 आहेत. म्हणून, मध्यभागी असलेला क्रमांक = (25 + 1) / 2 = 26 / 2 = 13 वा.
घटक: क्रम व स्थान
-
१४.खालील अंक मालिकेत प्रश्नचिन्हाच्या जागी कोणती संख्या येईल? 2, 5, 10, 17, 26, ?
- 35
- 37
- 36
- 38
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (B) 37
या अंक मालिकेत, प्रत्येक पुढील संख्या मागील संख्येत विषम संख्यांची क्रमाने वाढ करून मिळविली जाते. 2 + 3 = 5, 5 + 5 = 10, 10 + 7 = 17, 17 + 9 = 26. पुढील पायरीमध्ये 26 मध्ये 11 मिळवावे लागतील. 26 + 11 = 37. त्यामुळे, प्रश्नचिन्हाच्या जागी 37 ही संख्या येईल.
घटक: निर्णय क्षमता
-
१५.खालीलपैकी गटात न बसणारा शब्द ओळखा: पेरू, सफरचंद, संत्री, काकडी
- पेरू
- सफरचंद
- संत्री
- काकडी
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (D) काकडी
पेरू, सफरचंद आणि संत्री ही फळे आहेत. काकडी ही एक भाजी आहे. म्हणून, काकडी गटात बसत नाही.
घटक: वर्गीकरण
-
१६.जर घड्याळाची मिनिट काटा 'पश्चिम' दिशा दाखवत असेल, तर तास काटा कोणती दिशा दाखवेल, जर वेळ सकाळी 3:00 वाजली असेल?
- उत्तर
- दक्षिण
- पूर्व
- पश्चिम
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (A) उत्तर
सकाळी 3:00 वाजता, मिनिट काटा 12 वर असतो (उत्तर दिशा) आणि तास काटा 3 वर असतो (पूर्व दिशा). प्रश्नानुसार मिनिट काटा 'पश्चिम' दिशा दाखवत आहे, याचा अर्थ घड्याळ 90 अंश फिरले आहे. म्हणून, तास काटा जो 3 वर (पूर्व) होता, तो 90 अंश फिरून 'उत्तर' दिशा दर्शवेल.
घटक: घड्याळ व दिनदर्शिका
-
१७.जर एका सांकेतिक भाषेत 'COMPUTER' हा शब्द 'OCPMTURE' असा लिहिला जातो, तर 'KEYBOARD' हा शब्द कसा लिहिला जाईल?
- YEKDBROA
- KBYEAODR
- ELYCAORF
- EKBYAODR
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (D) EKBYAODR
या सांकेतिक भाषेत शब्दातील अक्षरांच्या प्रत्येक जोडीची जागा बदलली आहे. म्हणजे, पहिल्या दोन अक्षरांची जागा बदलून 'OC', नंतरच्या दोन अक्षरांची जागा बदलून 'PM' असे. (CO -> OC, MP -> PM, UT -> TU, ER -> RE). याच नियमानुसार 'KEYBOARD' या शब्दातील अक्षरांची जागा बदलल्यास: KE -> EK, YB -> BY, OA -> AO, RD -> DR. म्हणून, 'KEYBOARD' हा शब्द 'EKBYAODR' असा लिहिला जाईल.
घटक: सांकेतिक भाषा
-
१८.खालील संख्या मालिकेत प्रश्नचिन्हाच्या (?) जागी कोणती संख्या येईल? 4, 10, 22, 46, ?
- 90
- 94
- 92
- 96
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (B) 94
या मालिकेतील प्रत्येक संख्या मागील संख्येला 2 ने गुणून त्यात 2 मिळवून तयार झाली आहे. 4 × 2 + 2 = 8 + 2 = 10 10 × 2 + 2 = 20 + 2 = 22 22 × 2 + 2 = 44 + 2 = 46 त्यामुळे, पुढील संख्या असेल: 46 × 2 + 2 = 92 + 2 = 94. म्हणून, प्रश्नचिन्हाच्या जागी 94 ही संख्या येईल.
घटक: संख्या मालिका
-
१९.खालील विधानांवरून कोणते निष्कर्ष तार्किकदृष्ट्या अनुसरतात ते ठरवा. विधाने: 1. सर्व माणसे सस्तन प्राणी आहेत. 2. काही सस्तन प्राणी पाण्यात राहतात. निष्कर्ष: I. काही माणसे पाण्यात राहतात. II. सर्व सस्तन प्राणी माणसे आहेत.
- केवळ निष्कर्ष I सत्य आहे.
- निष्कर्ष I आणि II दोन्ही असत्य आहेत.
- केवळ निष्कर्ष II सत्य आहे.
- निष्कर्ष I आणि II दोन्ही सत्य आहेत.
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (B) निष्कर्ष I आणि II दोन्ही असत्य आहेत.
विधान 1 नुसार, सर्व माणसे सस्तन प्राणी आहेत. विधान 2 नुसार, काही सस्तन प्राणी पाण्यात राहतात. निष्कर्ष I (काही माणसे पाण्यात राहतात) असत्य आहे, कारण सर्व माणसे सस्तन असली तरी, पाण्यात राहणारे सस्तन प्राणी वेगळे असू शकतात. निष्कर्ष II (सर्व सस्तन प्राणी माणसे आहेत) असत्य आहे, कारण सर्व सस्तन प्राणी माणसे नसतात.
घटक: न्यायवाक्य
-
२०.खालील संख्या मालिकेत प्रश्नचिन्हाच्या (?) जागी कोणती संख्या येईल? १, ३, ७, १३, ?, ३१
- २०
- २१
- २२
- १९
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (B) २१
या संख्या मालिकेत दोन संख्यांमधील फरक क्रमाक्रमाने २, ४, ६, ... अशा प्रकारे वाढत आहे. १ + २ = ३, ३ + ४ = ७, ७ + ६ = १३. म्हणून, पुढील संख्या १३ + ८ = २१ असेल. त्यानंतर २१ + १० = ३१.
घटक: संख्या मालिका
-
२१.खालील विधानांवरून कोणते निष्कर्ष तार्किकदृष्ट्या अनुसरतात ते ठरवा. विधाने: 1. काही प्राणी मांसाहारी आहेत. 2. सर्व मांसाहारी वस्तू सजीव आहेत.
- सर्व प्राणी सजीव आहेत.
- काही प्राणी सजीव आहेत.
- सर्व सजीव प्राणी आहेत.
- यापैकी कोणताही निष्कर्ष निघत नाही.
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (B) काही प्राणी सजीव आहेत.
विधान 1 नुसार, प्राणी आणि मांसाहारी यांच्यात काही समान घटक आहेत. विधान 2 नुसार, मांसाहारी वस्तूंचा संपूर्ण संच सजीवांच्या संचात समाविष्ट आहे. याचा अर्थ, जे प्राणी मांसाहारी आहेत, ते सजीव देखील आहेत. त्यामुळे, 'काही प्राणी सजीव आहेत' हा निष्कर्ष निघतो. 'सर्व प्राणी सजीव आहेत' असे म्हणता येणार नाही कारण काही प्राणी मांसाहारी नसतील. 'सर्व सजीव प्राणी आहेत' हा निष्कर्ष दिलेल्या माहितीच्या विरुद्ध आहे.
घटक: न्यायवाक्य
-
२२.खालील अक्षर मालिकेत प्रश्नचिन्हाच्या (?) जागी योग्य पर्याय निवडा. AC, FH, KM, PR, ?
- SV
- UW
- TV
- VX
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (B) UW
या अक्षर मालिकेत अक्षरांच्या जोड्या आहेत. यातील पॅटर्न दोन भागांमध्ये आहे: 1. प्रत्येक जोडीतील अक्षरांमधील फरक: A(1) ते C(3) = +2; F(6) ते H(8) = +2; K(11) ते M(13) = +2; P(16) ते R(18) = +2. हा फरक स्थिर आहे. 2. एका जोडीतील दुसऱ्या अक्षरापासून पुढील जोडीतील पहिल्या अक्षरापर्यंतचा फरक: C(3) ते F(6) = +3; H(8) ते K(11) = +3; M(13) ते P(16) = +3. हा फरक देखील स्थिर आहे. या पॅटर्ननुसार, PR नंतरची पुढील जोडी शोधण्यासाठी: R (18) + 3 = U (21) हे पुढील जोडीतील पहिले अक्षर असेल. आणि U (21) + 2 = W (23) हे पुढील जोडीतील दुसरे अक्षर असेल. म्हणून, पुढील गट UW असा असेल. योग्य पर्याय 'UW' आहे.
घटक: अक्षर मालिका
-
२३.पुढील सादृश्यता पूर्ण करा: 21 : 441 :: 23 : ?
- 529
- 500
- 484
- 512
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (A) 529
पहिला पर्याय (21) चा वर्ग (square) 441 आहे (21 * 21 = 441). त्याचप्रमाणे, दुसऱ्या पर्यायामध्ये (23) चा वर्ग 529 आहे (23 * 23 = 529). म्हणून, योग्य उत्तर 529 आहे.
घटक: सादृश्यता
-
२४.मोहन एका बिंदूपासून उत्तरेकडे 10 मीटर चालतो, नंतर तो उजवीकडे वळतो आणि 12 मीटर चालतो. त्यानंतर तो पुन्हा उजवीकडे वळतो आणि 10 मीटर चालतो. तर, तो त्याच्या मूळ स्थानापासून किती दूर आणि कोणत्या दिशेला आहे?
- 12 मीटर, पूर्व
- 10 मीटर, दक्षिण
- 12 मीटर, पश्चिम
- 10 मीटर, पूर्व
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (A) 12 मीटर, पूर्व
मोहन प्रथम 10 मीटर उत्तरेकडे चालतो. त्यानंतर उजवीकडे वळून 12 मीटर (पूर्व दिशेला) चालतो. पुन्हा उजवीकडे वळून 10 मीटर (दक्षिण दिशेला) चालतो. उत्तरेकडे 10 मीटर आणि दक्षिणेकडे 10 मीटर हे एकमेकांना रद्द करतात. त्यामुळे तो मूळ स्थानापासून 12 मीटर पूर्वेकडे आहे.
घटक: दिशाज्ञान
-
२५.एका रांगेत 35 मुले आहेत. विशाल डावीकडून 15 वा आहे आणि सचिन उजवीकडून 12 वा आहे. विशाल आणि सचिन यांच्यामध्ये किती मुले आहेत?
- 8
- 7
- 9
- 6
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (A) 8
रांगेतील एकूण व्यक्तींची संख्या (N) = 35. विशालचा डावीकडील क्रमांक (L1) = 15. सचिनचा उजवीकडील क्रमांक (R2) = 12. त्यांच्यामधील मुलांची संख्या (M) काढण्यासाठी सूत्र आहे: M = N - L1 - R2. येथे, L1 + R2 = 15 + 12 = 27. कारण 27 < 35, याचा अर्थ ते एकमेकांना ओलांडत नाहीत. म्हणून, त्यांच्यामधील मुलांची संख्या = N - L1 - R2 = 35 - 15 - 12 = 35 - 27 = 8. म्हणून, विशाल आणि सचिन यांच्यामध्ये 8 मुले आहेत.
घटक: क्रम व स्थान
हाच सराव वेळेवर करा. पूर्ण पोलीस भरती सराव पेपर — परीक्षेसारखा टायमर आणि प्रत्येक प्रयत्नानंतर विषयनिहाय विश्लेषण. मोफत.
मोफत सराव पेपर सुरू करापोलीस भरती — इतर सराव पेपर
- मराठी व्याकरण सराव पेपर १Marathi Grammar Practice Set 1
- मराठी व्याकरण सराव पेपर २Marathi Grammar Practice Set 2
- अंकगणित सराव पेपर १Arithmetic Practice Set 1
- अंकगणित सराव पेपर २Arithmetic Practice Set 2
- सामान्य ज्ञान सराव पेपर १General Knowledge Practice Set 1
- सामान्य ज्ञान सराव पेपर २General Knowledge Practice Set 2
Maharashtra Police Bharti: परीक्षा पद्धत, अभ्यासक्रम व माहिती ›