Excomrade मोफत नोंदणी

पोलीस भरती — अंकगणित सराव पेपर २

Maharashtra Police Bharti Arithmetic Practice Set 2 — 25 questions with answers

अंकगणिताचा दुसरा सराव संच. परीक्षेत प्रत्येक प्रश्नाला सरासरी एक मिनिटापेक्षा कमी वेळ मिळतो, म्हणून हा संच घड्याळ लावून २० मिनिटांत सोडवण्याचा प्रयत्न करा.

२५ प्रश्न · उत्तरे व स्पष्टीकरणासह · अद्ययावत 2026-10-31

प्रत्येक प्रश्न आधी स्वतः सोडवा, मगच "उत्तर व स्पष्टीकरण पहा" दाबा. एखादे उत्तर चुकीचे वाटल्यास आम्हाला कळवा — आम्ही तपासून दुरुस्त करतो.
  1. १.एका वस्तूची किंमत 150 रुपये होती. तिच्या किमतीत 10% वाढ झाली, तर नवीन किंमत किती?

    1. 155 रुपये
    2. 165 रुपये
    3. 160 रुपये
    4. 170 रुपये
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (B) 165 रुपये

    किमतीतील 10% वाढ म्हणजे 150 च्या 10% = 150 * (10/100) = 15 रुपये. नवीन किंमत = मूळ किंमत + वाढ = 150 + 15 = 165 रुपये.

    घटक: शेकडेवारी

  2. २.A, B, C यांच्या सध्याच्या वयांची बेरीज ९० वर्षे आहे. १० वर्षांपूर्वी त्यांच्या वयांचे गुणोत्तर १:२:३ होते. तर B चे सध्याचे वय किती?

    1. २० वर्षे
    2. ४० वर्षे
    3. ४५ वर्षे
    4. ३० वर्षे
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (D) ३० वर्षे

    A, B, C यांच्या सध्याच्या वयांची बेरीज ९० वर्षे आहे. १० वर्षांपूर्वी त्यांच्या वयांची बेरीज = ९० - (३ व्यक्ती × १० वर्षे) = ९० - ३० = ६० वर्षे होती. १० वर्षांपूर्वी त्यांच्या वयांचे गुणोत्तर १:२:३ होते. समजा, त्यांची वये x, २x, ३x होती. म्हणून, x + २x + ३x = ६० ६x = ६० x = १० १० वर्षांपूर्वी B चे वय २x = २ × १० = २० वर्षे होते. B चे सध्याचे वय = २० + १० = ३० वर्षे.

    घटक: वयवारी

  3. ३.एका कुटुंबातील 4 सदस्यांचे सरासरी वय 25 वर्षे आहे. जर सर्वात लहान सदस्याचे वय 10 वर्षे असेल आणि तो कुटुंबातून वेगळा झाला, तर उर्वरित 3 सदस्यांचे सरासरी वय किती होईल?

    1. 30 वर्षे
    2. 28 वर्षे
    3. 32 वर्षे
    4. 35 वर्षे
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (A) 30 वर्षे

    4 सदस्यांच्या वयाची बेरीज = सरासरी × एकूण सदस्य = 25 × 4 = 100 वर्षे. सर्वात लहान सदस्याचे वय 10 वर्षे आहे. तो कुटुंबातून वेगळा झाल्यावर उर्वरित 3 सदस्यांच्या वयाची बेरीज = 100 - 10 = 90 वर्षे. उर्वरित 3 सदस्यांचे सरासरी वय = (वयाची बेरीज) / (एकूण सदस्य) = 90 / 3 = 30 वर्षे. म्हणून, उर्वरित 3 सदस्यांचे सरासरी वय 30 वर्षे होईल.

    घटक: सरासरी

  4. ४.जर $(a+b)^2 = a^2 + 2ab + b^2$ हे सूत्र सत्य असेल, तर $(x+3)^2$ चे विस्तार रूप काय असेल?

    1. $x^2 + 6x + 9$
    2. $x^2 + 9x + 6$
    3. $x^2 + 6x + 3$
    4. $x^2 + 3x + 9$
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (A) $x^2 + 6x + 9$

    दिलेल्या सूत्राप्रमाणे, $(a+b)^2 = a^2 + 2ab + b^2$. येथे $a = x$ आणि $b = 3$ आहे. म्हणून, $(x+3)^2 = x^2 + 2(x)(3) + 3^2$ $= x^2 + 6x + 9$ म्हणून, $(x+3)^2$ चे विस्तार रूप $x^2 + 6x + 9$ आहे.

    घटक: बीजगणित

  5. ५.एका समभुज त्रिकोणाची (equilateral triangle) बाजू 6 सेमी आहे, तर त्या त्रिकोणाचे क्षेत्रफळ किती चौ.सेमी. असेल?

    1. 18√3
    2. 9√3
    3. 27√3
    4. 36√3
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (B) 9√3

    समभुज त्रिकोणाच्या क्षेत्रफळाचे सूत्र √3/4 * (बाजू)² आहे. येथे, समभुज त्रिकोणाची बाजू 'a' = 6 सेमी दिली आहे. म्हणून, क्षेत्रफळ = √3/4 * (6)² = √3/4 * 36 = 9√3 चौ.सेमी. हे सूत्र समभुज त्रिकोणाच्या तीनही बाजू समान असल्यामुळे आणि प्रत्येक कोन 60° असल्यामुळे वापरले जाते.

    घटक: भूमिती

  6. ६.A आणि B यांनी अनुक्रमे ₹5000 आणि ₹7000 गुंतवून एक व्यवसाय सुरू केला. वर्षाच्या शेवटी त्यांना ₹2400 नफा झाला, तर A चा नफ्यातील वाटा किती?

    1. ₹1000
    2. ₹1400
    3. ₹800
    4. ₹1200
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (A) ₹1000

    A आणि B यांच्या गुंतवणुकीचे गुणोत्तर 5000 : 7000 = 5 : 7 आहे. एकूण गुणोत्तर भागांची बेरीज = 5 + 7 = 12. एकूण नफा = ₹2400. A चा नफ्यातील वाटा = (A चा गुणोत्तर भाग / एकूण गुणोत्तर भाग) * एकूण नफा = (5/12) * ₹2400 = 5 * ₹200 = ₹1000.

    घटक: भागीदारी

  7. ७.अशी सर्वात मोठी संख्या कोणती, जी 105, 125 आणि 145 ला भागल्यास प्रत्येक वेळी 5 बाकी राहते?

    1. 15
    2. 20
    3. 25
    4. 30
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (B) 20

    योग्य पर्याय '20' आहे कारण: जेव्हा एखाद्या संख्येने दिलेल्या संख्यांना भागल्यावर समान बाकी राहते, तेव्हा ती संख्या दिलेल्या संख्यांमधून बाकी वजा करून मिळणाऱ्या संख्यांचा मसावी असते. येथे बाकी 5 आहे. म्हणून, आपण 105-5, 125-5, 145-5 या संख्यांचा मसावी काढू. 105 - 5 = 100 125 - 5 = 120 145 - 5 = 140 आता, आपण 100, 120, 140 या संख्यांचा मसावी काढू: 100 = 2² × 5² 120 = 2³ × 3¹ × 5¹ 140 = 2² × 5¹ × 7¹ या तिन्ही संख्यांमध्ये सामाईक असलेले मूळ अवयव 2 आणि 5 आहेत. 2 चा सर्वात लहान घातांक 2² आहे. 5 चा सर्वात लहान घातांक 5¹ आहे. मसावी = 2² × 5¹ = 4 × 5 = 20. म्हणून, 20 ही सर्वात मोठी संख्या आहे जी 105, 125 आणि 145 ला भागल्यास प्रत्येक वेळी 5 बाकी राहते. इतर पर्याय चुकीचे आहेत कारण ते या अटी पूर्ण करत नाहीत.

    घटक: मसावी व लसावी

  8. ८.एखाद्या घटनेची संभाव्यता 0.7 असल्यास, ती घटना न घडण्याची संभाव्यता किती?

    1. 0.3
    2. 0.7
    3. 1.0
    4. 0.0
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (A) 0.3

    कोणत्याही घटनेची संभाव्यता P(E) आणि ती घटना न घडण्याची संभाव्यता P(E') यांची बेरीज नेहमी 1 असते. म्हणजेच, P(E) + P(E') = 1. येथे P(E) = 0.7 दिले आहे. म्हणून, P(E') = 1 - P(E) = 1 - 0.7 = 0.3.

    घटक: संभाव्यता

  9. ९.10 वस्तूंना ज्या किमतीत खरेदी केले, त्याच किमतीत 8 वस्तू विकल्या, तर किती टक्के नफा झाला?

    1. 10%
    2. 15%
    3. 20%
    4. 25%
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (D) 25%

    समजा, प्रत्येक वस्तूची खरेदी किंमत ₹ 1 आहे. तर 10 वस्तूंची खरेदी किंमत = ₹ 10. 8 वस्तूंची विक्री किंमत = 10 वस्तूंची खरेदी किंमत = ₹ 10. याचा अर्थ, 8 वस्तू ₹ 8 ला खरेदी केल्या होत्या आणि ₹ 10 ला विकल्या. नफा = विक्री किंमत - खरेदी किंमत = ₹ 10 - ₹ 8 = ₹ 2. नफ्याची टक्केवारी = (नफा / खरेदी किंमत) * 100 = (₹ 2 / ₹ 8) * 100 = (1/4) * 100 = 25%.

    घटक: नफा-तोटा

  10. १०.₹10000 मुद्दलावर 2 वर्षांसाठी 5% दराने सरळव्याज आणि चक्रवाढ व्याजातील फरक किती?

    1. ₹10
    2. ₹20
    3. ₹25
    4. ₹50
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (C) ₹25

    सरळव्याज = (10000 × 5 × 2) / 100 = ₹1000. चक्रवाढ व्याजाने रास = 10000 × (1 + 5/100)^2 = 10000 × (1.05)^2 = 10000 × 1.1025 = ₹11025. चक्रवाढ व्याज = 11025 - 10000 = ₹1025. दोन्ही व्याजांमधील फरक = 1025 - 1000 = ₹25.

    घटक: सरळव्याज व चक्रवाढ व्याज

  11. ११.१/३ चे दशांश रूप काय आहे?

    1. ०.३३३...
    2. ०.३
    3. ०.१३
    4. ०.६६६...
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (A) ०.३३३...

    १/३ या अपूर्णांकाला दशांश रूपात रूपांतरित करण्यासाठी, १ ला ३ ने भागावे लागते. १ ÷ ३ = ०.३३३..., येथे ३ हा अंक अनंतकाळ पुनरावृत्त होतो. याला आवर्ती दशांश अपूर्णांक म्हणतात.

    घटक: अपूर्णांक व दशांश

  12. १२.एका चौरसाचे क्षेत्रफळ 196 चौ. सेमी. आहे. तर त्याच्या कर्णाची लांबी किती सेमी असेल?

    1. 14√2 सेमी
    2. 14 सेमी
    3. 7√2 सेमी
    4. 28 सेमी
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (A) 14√2 सेमी

    चौरसाचे क्षेत्रफळ = बाजू² 196 = बाजू² बाजू = √196 बाजू = 14 सेमी चौरसाच्या कर्णाची लांबी = बाजू × √2 = 14 × √2 = 14√2 सेमी म्हणून, कर्णाची लांबी 14√2 सेमी असेल.

    घटक: क्षेत्रफळ व घनफळ

  13. १३.खालील संख्यांच्या संचाचा विस्तार (Range) काढा: 75, 42, 95, 60, 88, 55.

    1. 53
    2. 42
    3. 95
    4. 35
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (A) 53

    विस्तार (Range) म्हणजे दिलेल्या संख्यांमधील सर्वात मोठी संख्या आणि सर्वात लहान संख्या यांच्यातील फरक. दिलेल्या संख्या आहेत: 75, 42, 95, 60, 88, 55. यामधील सर्वात मोठी संख्या 95 आहे आणि सर्वात लहान संख्या 42 आहे. म्हणून, विस्तार = सर्वात मोठी संख्या - सर्वात लहान संख्या = 95 - 42 = 53.

    घटक: सांख्यिकी व आलेख

  14. १४.जर सुनील जवळ रु. 85170 होते व त्याने रु. 3116 खर्च केले, तर उर्वरित रक्कम किती?

    1. 82054
    2. 82057
    3. 82061
    4. 82050
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (A) 82054

    वजाबाकी केल्यास उर्वरित रक्कम रु. 82054 होते.

    घटक: संख्या पद्धती

  15. १५.जर 5 पुरुष 4 दिवसांत एक भिंत बांधू शकतात, तर 10 पुरुष तीच भिंत किती दिवसांत बांधतील?

    1. 1 दिवस
    2. 2 दिवस
    3. 3 दिवस
    4. 4 दिवस
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (B) 2 दिवस

    या प्रकारच्या प्रश्नांमध्ये, पुरुषांची संख्या आणि दिवसांची संख्या व्यस्त प्रमाणात असते. म्हणजेच, जर पुरुषांची संख्या वाढली, तर काम पूर्ण करण्यासाठी लागणारे दिवस कमी होतात. सूत्र: M1 * D1 = M2 * D2 येथे, M1 = 5 पुरुष, D1 = 4 दिवस. M2 = 10 पुरुष, D2 = ? (शोधायचे आहे). सूत्रामध्ये किमती टाकूया: 5 * 4 = 10 * D2 20 = 10 * D2 D2 = 20 / 10 D2 = 2 म्हणून, 10 पुरुष तीच भिंत 2 दिवसांत बांधतील. पर्याय 2 दिवस हे बरोबर उत्तर आहे.

    घटक: काळ-काम-वेग

  16. १६.एक सायकलस्वार 30 किमी/तास या वेगाने प्रवास करत आहे. तर तो 15 मिनिटांत किती अंतर कापेल?

    1. 7.5 किमी
    2. 10 किमी
    3. 15 किमी
    4. 5 किमी
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (A) 7.5 किमी

    दिलेला वेग = 30 किमी/तास. दिलेला वेळ = 15 मिनिटे. वेळेला तासात रूपांतरित करूया: 15 मिनिटे = 15/60 तास = 1/4 तास. अंतर काढण्यासाठी सूत्र आहे: अंतर = वेग × वेळ. अंतर = 30 किमी/तास × (1/4) तास अंतर = 30/4 किमी अंतर = 7.5 किमी. म्हणून, सायकलस्वार 15 मिनिटांत 7.5 किमी अंतर कापेल.

    घटक: वेग, वेळ व अंतर

  17. १७.9 आणि 16 यांचे मध्य प्रमाणपद शोधा.

    1. 10
    2. 14
    3. 13
    4. 12
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (D) 12

    दोन संख्या a आणि b यांचे मध्य प्रमाणपद हे √(a*b) असते. येथे a = 9 आणि b = 16. मध्य प्रमाणपद = √(9 * 16) = √144 = 12.

    घटक: गुणोत्तर व प्रमाण

  18. १८.एका शहराची लोकसंख्या 50,000 आहे. जर ती दरवर्षी 5% ने वाढली, तर दोन वर्षांनंतर लोकसंख्या किती होईल?

    1. 55,000
    2. 55,125
    3. 55,250
    4. 56,000
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (B) 55,125

    सुरुवातीची लोकसंख्या = 50,000. वार्षिक वाढीचा दर = 5%. पहिल्या वर्षानंतर लोकसंख्या = 50,000 * (100 + 5)/100 = 50,000 * (105/100) = 500 * 105 = 52,500. दुसऱ्या वर्षानंतर लोकसंख्या = 52,500 * (105/100) = 525 * 105. 525 * 105 = 525 * (100 + 5) = 52500 + (525 * 5) = 52500 + 2625 = 55,125. म्हणून, दोन वर्षांनंतर लोकसंख्या 55,125 होईल.

    घटक: शेकडेवारी

  19. १९.A आणि B यांच्या आजच्या वयाचे गुणोत्तर 5:6 आहे. 7 वर्षांनंतर, त्यांच्या वयाचे गुणोत्तर 6:7 होईल. तर, B चे आजचे वय किती?

    1. 30 वर्षे
    2. 35 वर्षे
    3. 42 वर्षे
    4. 49 वर्षे
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (C) 42 वर्षे

    समजा A चे आजचे वय 5x वर्षे आणि B चे आजचे वय 6x वर्षे आहे. 7 वर्षांनंतर, A चे वय (5x + 7) वर्षे आणि B चे वय (6x + 7) वर्षे होईल. प्रश्नानुसार, 7 वर्षांनंतर त्यांच्या वयाचे गुणोत्तर 6:7 होईल. म्हणून, (5x + 7) / (6x + 7) = 6 / 7. तिरकस गुणाकार केल्यास: 7(5x + 7) = 6(6x + 7) => 35x + 49 = 36x + 42 => 49 - 42 = 36x - 35x => 7 = x. म्हणून, x = 7. A चे आजचे वय 5x = 5 * 7 = 35 वर्षे आहे. B चे आजचे वय 6x = 6 * 7 = 42 वर्षे आहे. 7 वर्षांनंतर, A चे वय 35+7=42 आणि B चे वय 42+7=49. 42:49 = 6:7. म्हणून, B चे आजचे वय 42 वर्षे आहे.

    घटक: वयवारी

  20. २०.एका परीक्षेत, रामला चार विषयांमध्ये सरासरी 75 गुण मिळाले. पाचव्या विषयात त्याला किती गुण मिळायला हवेत जेणेकरून त्याचे एकूण सरासरी गुण 80 होतील?

    1. 90 गुण
    2. 95 गुण
    3. 100 गुण
    4. 105 गुण
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (C) 100 गुण

    चार विषयांमध्ये रामला मिळालेले एकूण गुण = सरासरी × विषय संख्या = 75 × 4 = 300. पाच विषयांमध्ये सरासरी 80 गुण मिळवण्यासाठी आवश्यक असलेले एकूण गुण = 80 × 5 = 400. पाचव्या विषयात त्याला मिळालेले गुण = (पाच विषयांचे एकूण गुण) - (चार विषयांचे एकूण गुण) = 400 - 300 = 100 गुण. म्हणून, त्याला पाचव्या विषयात 100 गुण मिळायला हवेत.

    घटक: सरासरी

  21. २१.एका संख्येच्या दुप्पटीतून 5 वजा केल्यास 13 मिळतात, तर ती संख्या कोणती?

    1. 8
    2. 9
    3. 7
    4. 6
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (B) 9

    समजा ती संख्या 'x' आहे. संख्येची दुप्पट = 2x. दुप्पटीतून 5 वजा केल्यास = 2x - 5. प्रश्नानुसार, 2x - 5 = 13. हे समीकरण सोडवल्यास: 2x = 13 + 5, म्हणजेच 2x = 18. म्हणून x = 18 / 2 = 9.

    घटक: बीजगणित

  22. २२.एका समभुज चौकोनाची (Rhombus) परिमिती 60 सेमी आहे आणि त्याचा एक कर्ण 18 सेमी आहे. तर दुसऱ्या कर्णाची लांबी किती?

    1. 12 सेमी
    2. 24 सेमी
    3. 30 सेमी
    4. 36 सेमी
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (B) 24 सेमी

    समभुज चौकोनाची परिमिती 60 सेमी आहे, म्हणून त्याची प्रत्येक बाजू 60/4 = 15 सेमी आहे. समभुज चौकोनाचे कर्ण एकमेकांना दुभागतात आणि काटकोनात छेदतात. एका कर्णाची लांबी 18 सेमी असल्याने, त्याचा अर्धा भाग 9 सेमी आहे. आता, बाजू (15), कर्णाचा अर्धा भाग (9) आणि दुसऱ्या कर्णाचा अर्धा भाग (x) घेऊन पायथागोरस प्रमेय वापरा: 15² = 9² + x². 225 = 81 + x². x² = 225 - 81 = 144. x = 12 सेमी. म्हणून, दुसरा कर्ण 2 * 12 = 24 सेमी असेल.

    घटक: भूमिती

  23. २३.A आणि B यांनी एका व्यवसायात अनुक्रमे ₹25000 आणि ₹30000 गुंतवले. A ने 10 महिन्यांसाठी गुंतवणूक केली, तर B ने 8 महिन्यांसाठी गुंतवणूक केली. जर एकूण नफा ₹9800 झाला, तर A चा नफ्यातील वाटा किती?

    1. ₹4800
    2. ₹5200
    3. ₹5400
    4. ₹5000
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (D) ₹5000

    A ची प्रभावी गुंतवणूक = ₹25000 * 10 महिने = ₹250000. B ची प्रभावी गुंतवणूक = ₹30000 * 8 महिने = ₹240000. नफ्याचे गुणोत्तर (A : B) = 250000 : 240000 = 25 : 24 (10000 ने भागून). एकूण गुणोत्तर भागांची बेरीज = 25 + 24 = 49. एकूण नफा = ₹9800. A चा नफ्यातील वाटा = (A चा गुणोत्तर भाग / एकूण गुणोत्तर भाग) * एकूण नफा = (25/49) * ₹9800 = 25 * ₹200 = ₹5000.

    घटक: भागीदारी

  24. २४.5/6, 7/9 आणि 11/12 या अपूर्णांकांचा मसावी (HCF) किती आहे?

    1. 1/18
    2. 1/36
    3. 1/6
    4. 1/12
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (B) 1/36

    अपूर्णांकांचा मसावी काढण्यासाठी, आपण अंश (numerator) चा मसावी आणि छेद (denominator) चा लसावी काढतो. सूत्र: HCF(a/b, c/d, e/f) = HCF(a, c, e) / LCM(b, d, f). येथे अंश आहेत: 5, 7, 11. या मूळ संख्या आहेत, त्यामुळे त्यांचा मसावी 1 आहे. येथे छेद आहेत: 6, 9, 12. 6 = 2 × 3 9 = 3² 12 = 2² × 3 लसावी (LCM) = 2² × 3² = 4 × 9 = 36. म्हणून, अपूर्णांकांचा मसावी = 1 / 36.

    घटक: मसावी व लसावी

  25. २५.जर एखाद्या घटनेची संभाव्यता P(E) = ०.६५ असेल, तर ती घटना न घडण्याची संभाव्यता (P(E')) किती?

    1. ०.६५
    2. ०.३५
    3. ०.५
    4. ०.०५
    उत्तर व स्पष्टीकरण पहा

    बरोबर उत्तर: (B) ०.३५

    कोणत्याही घटनेची संभाव्यता (P(E)) आणि ती घटना न घडण्याची संभाव्यता (P(E')) यांची बेरीज नेहमी १ असते, म्हणजेच P(E) + P(E') = १. आपल्याला P(E) = ०.६५ दिले आहे. म्हणून, P(E') = १ - P(E) = १ - ०.६५ = ०.३५.

    घटक: संभाव्यता

हाच सराव वेळेवर करा. पूर्ण पोलीस भरती सराव पेपर — परीक्षेसारखा टायमर आणि प्रत्येक प्रयत्नानंतर विषयनिहाय विश्लेषण. मोफत.

मोफत सराव पेपर सुरू करा

पोलीस भरती — इतर सराव पेपर

Maharashtra Police Bharti: परीक्षा पद्धत, अभ्यासक्रम व माहिती ›