तलाठी भरती — सामान्य ज्ञान सराव पेपर १
Talathi Bharti General Knowledge Practice Set 1 — 25 questions with answers
तलाठी परीक्षेच्या सामान्य ज्ञानात इतिहास, भूगोल, राज्यघटना, अर्थव्यवस्था, पर्यावरण आणि विज्ञान यांचा समावेश असतो. महसूल विभागाशी संबंधित पदासाठी महाराष्ट्राचा भूगोल आणि अर्थव्यवस्था विशेष महत्त्वाचे आहेत.
-
१.घटनेच्या ९१ व्या घटनादुरुस्ती कायद्यानुसार, राज्याच्या मंत्रिमंडळातील मंत्र्यांची कमाल संख्या विधानसभेच्या एकूण सदस्यसंख्येच्या किती टक्क्यांपेक्षा अधिक नसावी?
- १० टक्के
- १२ टक्के
- १५ टक्के
- २० टक्के
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (C) १५ टक्के
९१ व्या घटनादुरुस्ती कायद्यानुसार (२००३), राज्याच्या मंत्रिमंडळातील (मुख्यमंत्री धरून) मंत्र्यांची एकूण संख्या विधानसभेच्या एकूण सदस्यसंख्येच्या १५ टक्क्यांपेक्षा जास्त नसावी. तसेच, ही संख्या १२ पेक्षा कमी नसावी.
घटक: महाराष्ट्र राज्य शासन
-
२.वनस्पतींमधील प्रकाशसंश्लेषण क्रिया प्रामुख्याने कोणत्या अवयवात घडते?
- मूळ
- खोड
- पान
- फूल
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (C) पान
प्रकाशसंश्लेषण क्रिया पानांमध्ये होते, कारण पानांमध्ये हरितद्रव्य (क्लोरोफिल) असते जे सूर्यप्रकाशाचे शोषण करते आणि अन्न तयार करते. मूळ पाणी आणि खनिजे शोषून घेतात, खोड पाणी व अन्नवाहतूक करते, तर फूल प्रजननाचे कार्य करते.
घटक: जीवशास्त्र
-
३.भारतीय संसदेमध्ये खालीलपैकी कोणाचा समावेश होतो?
- लोकसभा, राज्यसभा आणि राष्ट्रपती
- केवळ लोकसभा आणि राज्यसभा
- लोकसभा, राज्यसभा आणि पंतप्रधान
- राष्ट्रपती आणि पंतप्रधान
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (A) लोकसभा, राज्यसभा आणि राष्ट्रपती
भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद ७९ नुसार, भारताची संसद राष्ट्रपती आणि दोन सभागृहे (लोकसभा व राज्यसभा) मिळून बनते. राष्ट्रपती हे संसदेचे अविभाज्य अंग आहेत, जरी ते कोणत्याही सभागृहाचे सदस्य नसतात.
घटक: संसद व कायदेमंडळ
-
४.महाराष्ट्रातील पर्जन्यमानासंदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
- कोकण किनारपट्टीवर मान्सून वाऱ्यांपासून सर्वाधिक पाऊस पडतो.
- सह्याद्री पर्वताच्या पूर्वेकडील प्रदेशात पर्जन्यछायेचा प्रदेश असल्याने पाऊस कमी पडतो.
- विदर्भातील काही जिल्ह्यांमध्ये अरबी समुद्राकडून येणाऱ्या मान्सून वाऱ्यांमुळे अधिक पाऊस पडतो.
- राज्यातील पर्जन्यमानाचे वितरण हे प्रामुख्याने नैऋत्य मान्सून वाऱ्यांवर अवलंबून असते.
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (C) विदर्भातील काही जिल्ह्यांमध्ये अरबी समुद्राकडून येणाऱ्या मान्सून वाऱ्यांमुळे अधिक पाऊस पडतो.
विदर्भात बंगालच्या उपसागराकडून येणाऱ्या मान्सून वाऱ्यांमुळे पाऊस पडतो, अरबी समुद्राकडून येणाऱ्या वाऱ्यांमुळे नव्हे. अरबी समुद्राची शाखा प्रामुख्याने कोकण आणि पश्चिम महाराष्ट्राला पाऊस देते. त्यामुळे विधान 'क' चुकीचे आहे. इतर तिन्ही विधाने महाराष्ट्रातील पर्जन्यमानाबद्दल योग्य माहिती देतात.
घटक: महाराष्ट्राचा भूगोल
-
५.महाराष्ट्र राज्य सरकारसाठी महसुलाचा प्राथमिक स्रोत खालीलपैकी कोणता आहे?
- राज्य उत्पादन शुल्क
- मुद्रांक शुल्क
- माल व सेवा कर (GST)
- भू-महसूल
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (C) माल व सेवा कर (GST)
माल व सेवा कर (GST) हा केंद्र आणि राज्य सरकारांसाठी महसुलाचा सर्वात मोठा स्रोत आहे. राज्याला SGST आणि IGST मधील वाटा मिळतो, जो त्याच्या एकूण महसुलाचा मोठा भाग असतो आणि प्राथमिक महसूल स्रोत म्हणून गणला जातो.
घटक: भारतीय अर्थव्यवस्था
-
६.विद्युत दिव्याच्या फिलामेंटसाठी वापरल्या जाणाऱ्या धातूचा द्रवणांक कसा असावा लागतो?
- कमी द्रवणांक
- मध्यम द्रवणांक
- उच्च द्रवणांक
- द्रवणांकाचा काहीही परिणाम होत नाही
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (C) उच्च द्रवणांक
विद्युत दिव्याच्या फिलामेंटसाठी वापरल्या जाणाऱ्या धातूचा द्रवणांक (Melting point) खूप उच्च असावा लागतो. कारण दिव्याच्या उष्णतेमुळे फिलामेंट वितळू नये यासाठी हा गुणधर्म आवश्यक असतो. टंगस्टन धातूचा वापर याच कारणामुळे केला जातो.
घटक: भौतिकशास्त्र
-
७.भारतीय रिझर्व्ह बँकेची स्थापना कोणत्या आयोगाच्या शिफारशीनुसार करण्यात आली?
- हिल्टन यंग कमिशन
- नरसिंहम समिती
- जॉन मॅथाई कमिटी
- केळकर समिती
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (A) हिल्टन यंग कमिशन
भारतीय रिझर्व्ह बँकेची स्थापना 1934 च्या रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया कायद्यानुसार झाली, जो हिल्टन यंग कमिशन (रॉयल कमिशन ऑन इंडियन करन्सी अँड फायनान्स) च्या शिफारशींवर आधारित होता. इतर समित्या नंतरच्या काळात बँकिंग सुधारणांशी संबंधित होत्या.
घटक: बँकिंग व चलन
-
८.लॉर्ड डलहौसीच्या धोरणांबाबत खालील विधाने विचारात घ्या:
- त्याच्या काळात भारतात पहिली रेल्वे धावली.
- त्याने 'व्यपगत सिद्धांत' (Doctrine of Lapse) हे धोरण लागू केले.
- त्याने सार्वजनिक बांधकाम विभागाची स्थापना केली.
- वरील सर्व विधाने योग्य आहेत.
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (D) वरील सर्व विधाने योग्य आहेत.
लॉर्ड डलहौसीने १८४८ ते १८५६ या काळात भारताचा गव्हर्नर-जनरल म्हणून काम केले. त्याच्या कार्यकाळात १८५३ मध्ये मुंबई ते ठाणे दरम्यान पहिली रेल्वे धावली. त्याने दत्तक वारस नामंजूर (व्यपगत) सिद्धांत लागू करून अनेक संस्थाने खालसा केली. तसेच, त्याने सार्वजनिक बांधकाम विभागाची स्थापना करून देशात रस्ते, कालवे, आणि इमारतींच्या बांधकामाला गती दिली. त्यामुळे, वरील सर्व विधाने योग्य आहेत.
घटक: आधुनिक भारत
-
९.भारतीय राज्यघटनेतील दहाव्या परिशिष्टात समाविष्ट असलेल्या पक्षांतरबंदी कायद्याचा (Anti-defection Law) मुख्य उद्देश काय आहे?
- राजकीय पक्षांना निवडणुकीसाठी अधिकृत निधी मिळवण्यास मदत करणे.
- निवडून आलेल्या सदस्यांना एका पक्षातून दुसऱ्या पक्षात बदलण्यापासून रोखून राजकीय स्थैर्य राखणे.
- निवडणुकीतील अनियमितता आणि गैरप्रकार कमी करणे.
- लोकसभेतील जागांची संख्या निश्चित करणे.
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (B) निवडून आलेल्या सदस्यांना एका पक्षातून दुसऱ्या पक्षात बदलण्यापासून रोखून राजकीय स्थैर्य राखणे.
पक्षांतरबंदी कायद्याचा मुख्य उद्देश निवडून आलेल्या सदस्यांना (आमदार/खासदार) एका पक्षातून दुसऱ्या पक्षात बदलण्यापासून रोखणे हा आहे, ज्यामुळे सरकारमध्ये राजकीय अस्थिरता निर्माण होऊ नये आणि मतदारांनी दिलेल्या मताचा आदर राखला जावा.
घटक: निवडणूक प्रक्रिया
-
१०.शरीरात लोह (Iron) या खनिजाच्या कमतरतेमुळे कोणता आजार होतो?
- रक्तक्षय (Anemia)
- गलगंड (Goitre)
- बेरीबेरी (Beriberi)
- स्कर्व्ही (Scurvy)
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (A) रक्तक्षय (Anemia)
लोहाच्या कमतरतेमुळे शरीरात हिमोग्लोबिनची पातळी कमी होते, ज्यामुळे रक्तक्षय (ॲनिमिया) हा आजार होतो. हिमोग्लोबिन ऑक्सिजन वहनासाठी महत्त्वाचे आहे.
घटक: मानवी शरीर व आरोग्य
-
११.खालीलपैकी कोणती परिसंस्थेची 'नियामक सेवा' (Regulating Service) चे उदाहरण आहे?
- लाकूड आणि इंधन पुरवणे.
- शेतजमिनीचे परागीभवन (Pollination).
- मनोरंजनासाठी निसर्गरम्य स्थळे उपलब्ध करून देणे.
- पोषकद्रव्ये पुनर्चक्रित करणे.
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (B) शेतजमिनीचे परागीभवन (Pollination).
परिसंस्थेच्या नियामक सेवांमध्ये पर्यावरणाची गुणवत्ता नियंत्रित करणाऱ्या प्रक्रियेचा समावेश होतो. परागीभवन (Pollination) ही एक नैसर्गिक प्रक्रिया आहे जी पिकांच्या वाढीसाठी आवश्यक असते आणि ती परिसंस्थेद्वारे नियंत्रित केली जाते. लाकूड आणि इंधन पुरवणे ही 'पुरवठा सेवा' (Provisioning Service) आहे. मनोरंजनासाठी निसर्गरम्य स्थळे ही 'सांस्कृतिक सेवा' (Cultural Service) आहे. पोषकद्रव्ये पुनर्चक्रित करणे ही 'आधारभूत सेवा' (Supporting Service) आहे.
घटक: परिसंस्था
-
१२.भारताच्या राष्ट्रपतींच्या विधीविषयक अधिकारांबाबत खालीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत? अ. राष्ट्रपती संसदेचे अधिवेशन बोलावू शकतात किंवा तहकूब करू शकतात. ब. दोन्ही सभागृहांच्या संयुक्त अधिवेशनासाठी ते आदेश देऊ शकतात. क. संसदेने संमत केलेले कोणतेही विधेयक त्यांच्या संमतीशिवाय कायद्याचे रूप धारण करू शकत नाही. ड. जेव्हा संसद अधिवेशन नसताना राष्ट्रपतींना आवश्यक वाटते, तेव्हा ते अध्यादेश (Ordinance) काढू शकतात.
- फक्त अ आणि ब
- फक्त ब आणि क
- फक्त अ, क आणि ड
- अ, ब, क आणि ड
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (D) अ, ब, क आणि ड
राष्ट्रपतींना संसद बोलावणे, तहकूब करणे, संयुक्त अधिवेशन बोलवणे, विधेयकांना संमती देणे आणि संसदेचे अधिवेशन नसताना अध्यादेश काढणे हे सर्व विधीविषयक अधिकार आहेत. हे अधिकार भारतीय संविधानाच्या कलम ८५, १०८, १११ आणि १२३ मध्ये नमूद केलेले आहेत, ज्यामुळे सर्व विधाने बरोबर आहेत.
घटक: कार्यकारी मंडळ
-
१३.महाराष्ट्रातील खालीलपैकी कोणत्या स्थळावर ताम्रपाषाणयुगीन संस्कृतीचे अवशेष आढळले आहेत? अ. इनामगाव ब. नेवासा क. दायमाबाद ड. चांदोली
- फक्त अ आणि ब
- फक्त अ, ब आणि क
- फक्त अ, क आणि ड
- अ, ब, क आणि ड
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (D) अ, ब, क आणि ड
महाराष्ट्रातील इनामगाव, नेवासा, दायमाबाद आणि चांदोली ही सर्व ताम्रपाषाणयुगीन संस्कृतीची (ज्याला जोरवे संस्कृती म्हणूनही ओळखले जाते) महत्त्वाची स्थळे आहेत. या ठिकाणी तांब्याची हत्यारे आणि मातीच्या भांड्यांचे अवशेष मोठ्या प्रमाणात सापडले आहेत.
घटक: प्राचीन भारत
-
१४.भारतीय संविधानातील मूलभूत कर्तव्यांबाबत (Fundamental Duties) खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे?
- मूलभूत कर्तव्ये संविधानाच्या ४२ व्या घटनादुरुस्तीने समाविष्ट करण्यात आली.
- स्वर्णसिंग समितीच्या शिफारशीनुसार ही कर्तव्ये संविधानात जोडण्यात आली.
- ही कर्तव्ये न्यायप्रविष्ट आहेत, म्हणजेच त्यांचे उल्लंघन झाल्यास न्यायालयात दाद मागता येते.
- सध्या संविधानात ११ मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश आहे.
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (C) ही कर्तव्ये न्यायप्रविष्ट आहेत, म्हणजेच त्यांचे उल्लंघन झाल्यास न्यायालयात दाद मागता येते.
मूलभूत कर्तव्ये संविधानाच्या ४२ व्या घटनादुरुस्तीने १९७६ मध्ये समाविष्ट करण्यात आली (विधान १ बरोबर). ही कर्तव्ये स्वर्णसिंग समितीच्या शिफारशीनुसार जोडण्यात आली (विधान २ बरोबर). मूलभूत कर्तव्ये न्यायप्रविष्ट नाहीत, म्हणजेच त्यांचे उल्लंघन झाल्यास न्यायालयात दाद मागता येत नाही (विधान ३ चुकीचे). सुरुवातीला १० मूलभूत कर्तव्ये होती, परंतु ८६ व्या घटनादुरुस्तीने २००२ मध्ये ११ वे कर्तव्य (६ ते १४ वयोगटातील मुलांना शिक्षणाची संधी उपलब्ध करून देणे) जोडले गेले, त्यामुळे सध्या ११ मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश आहे (विधान ४ बरोबर).
घटक: मूलभूत हक्क व कर्तव्ये
-
१५.भारतात दारिद्र्यरेषेच्या मोजमापासाठी कॅलरी वापराची शिफारस कोणत्या समितीने केली होती?
- अल्लाघ समिती
- लकडावाला समिती
- तेंडुलकर समिती
- रंगराजन समिती
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (A) अल्लाघ समिती
भारत सरकारने 1979 मध्ये डॉ. वाय. के. अल्लाघ यांच्या अध्यक्षतेखाली दारिद्र्यरेषेच्या निश्चितीसाठी एक कार्यगट नेमला होता. या कार्यगटाने ग्रामीण भागासाठी प्रति व्यक्ती 2400 कॅलरीज आणि शहरी भागासाठी 2100 कॅलरीज प्रतिदिन असा निकष सुचवला होता, जो दारिद्र्यरेषेचा आधार बनला.
घटक: दारिद्र्य व बेरोजगारी
-
१६.खालील जोड्या जुळवा: (उद्योग - ठिकाण) अ) साखर उद्योग ब) कागद उद्योग क) वाहन उद्योग ड) सूतगिरण्या 1) कोल्हापूर 2) बल्लारपूर 3) पुणे 4) सोलापूर
- अ-1, ब-2, क-3, ड-4
- अ-4, ब-3, क-2, ड-1
- अ-2, ब-1, क-4, ड-3
- अ-3, ब-4, क-1, ड-2
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (A) अ-1, ब-2, क-3, ड-4
महाराष्ट्रात साखर उद्योग प्रामुख्याने पश्चिम महाराष्ट्रात (उदा. कोल्हापूर) केंद्रित आहे. कागद उद्योगासाठी चंद्रपूर जिल्ह्यातील बल्लारपूर प्रसिद्ध आहे. पुणे हे वाहन उद्योगाचे मोठे केंद्र बनले आहे. सोलापूर शहर सूतगिरण्या आणि चादरींसाठी ओळखले जाते.
घटक: खनिजे व उद्योग
-
१७.स्थूल राष्ट्रीय उत्पादन (GNP) काढताना स्थूल देशांतर्गत उत्पादन (GDP) मध्ये कोणत्या घटकाची भर घातली जाते?
- घसारा खर्च
- परदेशातून मिळालेले निव्वळ घटक उत्पन्न
- अप्रत्यक्ष कर व अनुदाने
- मध्यवर्ती वस्तूंचे मूल्य
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (B) परदेशातून मिळालेले निव्वळ घटक उत्पन्न
स्थूल राष्ट्रीय उत्पादन (GNP) हे देशाच्या नागरिकांनी देशात आणि परदेशात मिळवलेल्या एकूण उत्पन्नाचे मोजमाप करते. ते GDP + परदेशातून मिळालेले निव्वळ घटक उत्पन्न (म्हणजे भारतीयांनी परदेशातून मिळवलेले उत्पन्न वजा परदेशी नागरिकांनी भारतातून मिळवलेले उत्पन्न) या सूत्रानुसार काढले जाते.
घटक: राष्ट्रीय उत्पन्न
-
१८.शिवाजी महाराजांचा राज्याभिषेक कोणत्या किल्ल्यावर झाला?
- रायगड
- तोरणा
- शिवनेरी
- प्रतापगड
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (A) रायगड
छत्रपती शिवाजी महाराजांचा राज्याभिषेक ६ जून १६७४ रोजी रायगडावर मोठ्या दिमाखात झाला. शिवनेरी ही त्यांची जन्मभूमी आहे, तर तोरणा हा त्यांनी जिंकलेला पहिला किल्ला होता.
घटक: मध्ययुगीन भारत
-
१९.वन्यजीव संरक्षण अधिनियम, 1972 मध्ये वेळोवेळी सुधारणा करण्यात आल्या आहेत. खालीलपैकी कोणती सुधारणा चुकीच्या माहितीशी जोडलेली आहे?
- 1991 ची सुधारणा: वन्यजीवांच्या शिकारीवर कठोर निर्बंध लादले.
- 2002 ची सुधारणा: वन्यजीव गुन्ह्यांसाठी दंड आणि शिक्षेत वाढ केली.
- 2006 ची सुधारणा: राष्ट्रीय व्याघ्र संवर्धन प्राधिकरण (NTCA) ची स्थापना केली.
- 2022 ची सुधारणा: अनुसूचित जमाती आणि इतर पारंपरिक वननिवासींच्या वन हक्कांना मान्यता दिली.
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (D) 2022 ची सुधारणा: अनुसूचित जमाती आणि इतर पारंपरिक वननिवासींच्या वन हक्कांना मान्यता दिली.
1991 च्या सुधारणेने शिकारीवर कडक निर्बंध आणले, 2002 च्या सुधारणेने दंड आणि शिक्षा वाढवली आणि 2006 च्या सुधारणेने राष्ट्रीय व्याघ्र संवर्धन प्राधिकरण (NTCA) स्थापन करण्याची तरतूद केली (पर्याय 1, 2, 3 बरोबर). 'अनुसूचित जमाती आणि इतर पारंपरिक वननिवासींच्या वन हक्कांना मान्यता देणारा' अधिनियम हा वन्यजीव संरक्षण अधिनियम, 1972 ची 2022 ची सुधारणा नसून तो स्वतंत्र 'वन हक्क अधिनियम, 2006' आहे (पर्याय 4 चुकीचा). 2022 च्या सुधारणेने CITES च्या तरतुदी लागू करण्यासाठी अनुसूचींमध्ये बदल केले.
घटक: पर्यावरण संवर्धन व कायदे
-
२०.विद्युत ऊर्जेचे यांत्रिक ऊर्जेत रूपांतर करणारे उपकरण कोणते?
- जनरेटर
- विद्युत मोटर
- ट्रान्सफॉर्मर
- बॅटरी
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (B) विद्युत मोटर
विद्युत मोटर विद्युत ऊर्जेचा वापर करून यांत्रिक कार्य करते, जसे की पंखे फिरवणे. जनरेटर याउलट यांत्रिक ऊर्जेचे विद्युत ऊर्जेत रूपांतर करते.
घटक: विज्ञान व तंत्रज्ञान
-
२१.'बॉम्बे पुनर्रचना अधिनियम, 1960' नुसार बॉम्बे राज्याचे महाराष्ट्र आणि गुजरात या दोन राज्यांमध्ये विभाजन करण्यात आले. भारतीय संविधानाच्या संदर्भात, अशा प्रकारच्या राज्यांच्या निर्मितीसाठी किंवा विभाजनासाठी कोणती प्रक्रिया वापरली जाते?
- संसदेच्या विशेष बहुमताने (कलम 368 अंतर्गत)
- संसदेच्या सामान्य बहुमताने
- संसदेच्या विशेष बहुमताने आणि किमान निम्म्या राज्यांच्या विधानमंडळांच्या मान्यतेने
- केवळ राष्ट्रपतींच्या आदेशाने
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (B) संसदेच्या सामान्य बहुमताने
भारतीय संविधानाच्या कलम 3 व 4 नुसार, नवीन राज्यांची निर्मिती, राज्यांच्या सीमा बदलणे किंवा नावे बदलणे यासाठी संसदेला सामान्य बहुमताने कायदा करण्याचा अधिकार आहे. ही प्रक्रिया कलम 368 अंतर्गत येणारी घटनादुरुस्ती मानली जात नाही.
घटक: घटनादुरुस्त्या
-
२२.मुंबई उपनगरीय रेल्वे प्रणालीबद्दल खालीलपैकी कोणते विधान योग्य नाही?
- ही जगातील सर्वात जास्त प्रवासी वाहतूक करणारी उपनगरीय रेल्वे प्रणालींपैकी एक आहे.
- मध्य रेल्वे आणि पश्चिम रेल्वे या दोन प्रमुख झोनमध्ये ही विभागलेली आहे.
- भारतातील पहिली प्रवासी रेल्वे मुंबई ते ठाणे या मार्गावर 1853 मध्ये धावली, जी या प्रणालीचा भाग मानली जाते.
- मुंबईतील मेट्रो रेल्वे प्रणाली देखील उपनगरीय रेल्वे प्रणालीचा अविभाज्य भाग आहे.
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (D) मुंबईतील मेट्रो रेल्वे प्रणाली देखील उपनगरीय रेल्वे प्रणालीचा अविभाज्य भाग आहे.
मुंबईतील मेट्रो रेल्वे प्रणाली ही एक स्वतंत्र आधुनिक शहरी वाहतूक प्रणाली आहे. ती मुंबई उपनगरीय रेल्वे प्रणालीचा अविभाज्य भाग नाही, कारण दोन्हीची रचना, संचालन आणि व्यवस्थापन स्वतंत्रपणे केले जाते. त्यामुळे विधान (ड) योग्य नाही. इतर विधाने योग्य आहेत.
घटक: वाहतूक व दळणवळण
-
२३.राज्य लोकसेवा आयोगाचे अध्यक्ष आणि सदस्यांची नेमणूक कोण करतो?
- भारताचे राष्ट्रपती
- संबंधित राज्याचे राज्यपाल
- मुख्यमंत्री
- उच्च न्यायालयाचे मुख्य न्यायाधीश
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (B) संबंधित राज्याचे राज्यपाल
राज्यघटनेच्या कलम ३१६ नुसार, राज्य लोकसेवा आयोगाचे (उदा. महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग - MPSC) अध्यक्ष आणि सदस्यांची नेमणूक संबंधित राज्याचे राज्यपाल करतात.
घटक: महाराष्ट्र राज्य शासन
-
२४.खालीलपैकी कोणता रोग विषाणूमुळे (Virus) होतो?
- गोवर
- टायफॉइड
- कॉलरा
- क्षयरोग
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (A) गोवर
गोवर (Measles) हा विषाणूमुळे होणारा संसर्गजन्य रोग आहे. टायफॉइड आणि कॉलरा हे जिवाणूंमुळे होतात, तर क्षयरोग हा देखील जिवाणूजन्य आहे.
घटक: जीवशास्त्र
-
२५.संसदेच्या कामकाजासाठी आवश्यक असलेला गणपूर्ती (Quorum) किती असतो?
- एकूण सदस्य संख्येच्या १/१० भाग
- एकूण सदस्य संख्येच्या १/५ भाग
- एकूण सदस्य संख्येच्या १/४ भाग
- एकूण सदस्य संख्येच्या १/३ भाग
उत्तर व स्पष्टीकरण पहा
बरोबर उत्तर: (A) एकूण सदस्य संख्येच्या १/१० भाग
राज्यघटनेच्या अनुच्छेद १०० नुसार, संसदेच्या प्रत्येक सभागृहाच्या बैठकीसाठी गणपूर्ती ही एकूण सदस्य संख्येच्या एक दशांश (१/१०) इतकी असते. गणपूर्ती नसल्यास, पीठासीन अधिकारी कामकाज स्थगित करू शकतात.
घटक: संसद व कायदेमंडळ
हाच सराव वेळेवर करा. पूर्ण तलाठी भरती सराव पेपर — परीक्षेसारखा टायमर आणि प्रत्येक प्रयत्नानंतर विषयनिहाय विश्लेषण. मोफत.
मोफत सराव पेपर सुरू करा